Hoe bouw ik mijn eerste lichtsetup?

Een beginners-lichtsetup bouwen: ben je een muzikant of DJ die zijn show tot leven wil brengen met verlichting, of een beginnende lichttechnicus? Dan ben je hier aan het juiste adres! Alle tips in dit artikel helpen je bij het opbouwen van je eerste lichtsetup – welke apparatuur je moet kiezen, hoe je alles configureert; we nemen alles stap voor stap door zodat het eenvoudig op te zetten is.

Apparatuur: De verschillende soorten podiumverlichting

Net zoals er verschillende soorten microfoons zijn in audio, bestaan er ook verschillende soorten lichtarmaturen.

• Fresnel-spot

Dit is vaak het klassieke armatuur met traditionele lamp dat je in theaters en concertzalen tegenkomt… old school stijl. Tegenwoordig zijn er opties die koeler werken en minder stroom verbruiken (hallo LED!).

• LED PAR-spot (LED Parabolic Aluminized Reflector-spot)

LED’s hebben de wereld van verlichting revolutionair veranderd. Lager stroomverbruik, minder warmte… én betaalbaar.

• Moving head

Moving heads zijn meestal gemotoriseerde armaturen die een breed scala aan kleuren, patronen en hoeken bieden. Ze zijn perfect voor dynamische podiumverlichting, maar vaak ook het duurst, zeker omdat je er waarschijnlijk meer dan één wilt!

• Stroboscoop

Geen introductie nodig, je ziet hem in gedachten al flitsen 😉

• Volgspot

Zoals de naam al zegt, kan dit krachtige armatuur licht over grote afstanden projecteren om een onderwerp te volgen. Het kan handmatig of gemotoriseerd worden bediend.

• Blinder

Dit is degene die het publiek vol in het licht zet en je tijdelijk verblind kan achterlaten als hij te fel staat.

Verlichting: Verschillende positioneringstechnieken

Afhankelijk van wat je wilt uitlichten, plaats je je armaturen niet op dezelfde manier.

• Om een onderwerp strak uit te lichten: je hebt driepuntsverlichting nodig.

Dit is de basisopstelling. Je maakt een driehoek met je lampen en plaatst het onderwerp in het midden (zie diagram hieronder). De eerste lamp is het hoofdlicht (key light), dat het onderwerp primair verlicht. De tweede vult de schaduwen op (vaak behoorlijk hard) die door het eerste licht ontstaan, vandaar de naam “fill light”. En het derde licht? Het “back light” scheidt het onderwerp van de achtergrond door een subtiele gloed langs de randen te creëren, vooral rond het haar. Dit is vooral handig als je bijvoorbeeld zwart draagt tegen een donkere achtergrond.

Hier is een voorbeeld van een mooie setup: aan de ene kant correct uitgevoerde driepuntsverlichting… en aan de andere kant zonder hoofdlicht en invullicht.

• Om een kleurrijke sfeer te creëren: zijlicht of tegenlicht

Zijlichten, geplaatst aan de zijkanten van het podium, zijn de koningen van kleur. Om een brede en diffuse gekleurde sfeer te creëren, gebruik je het best meerdere armaturen met een brede bundel, geplaatst aan de zijkanten van het podium. Wil je iets directers, dan kun je gekleurde armaturen toevoegen aan de achterkant van het podium, gepositioneerd als tegenlicht, hoog of laag afhankelijk van de beschikbare rigging. Je kunt ook het achterdoek in kleur uitlichten; dat kan er geweldig uitzien, vooral als je geen toegang hebt tot haze of rook.

• Om je muziek extra impact te geven: blinders, moving heads en stroboscopen

Rook: net zo belangrijk als je lichtsetup!

Rook is enorm gebruikelijk in lichtopstellingen. Het zorgt ervoor dat de lichtbundels zichtbaar worden, waardoor het publiek patronen, vormen en bundelhoeken kan zien. Zonder rook heeft het weinig zin om moving heads te hebben en tijd te steken in het programmeren ervan!

Er zijn verschillende soorten machines en verschillende soorten rook: licht, zwaar, enzovoort. Lichte rook verdwijnt snel en blijft heel luchtig. Zwaardere rook blijft meestal in een duidelijk afgebakend gebied hangen en heeft een vollere textuur. Rookmachines zijn ideaal voor gebruik binnenshuis; voor outdoor setups raden we zwaardere rook aan die niet te snel vervliegt in de open lucht.

In binnenruimtes worden ook veel hazers gebruikt. Vergeleken met een rookmachine produceert een hazer een zachte, gelijkmatige textuur door de hele ruimte, wat resulteert in zeer symmetrische verlichting zonder onderbrekingen in de lichtbundels. Vaak laat men die al een tijd draaien vóór de show.

Animatie: kleur en ritme aansturen

Wil je je armaturen nauwkeurig synchroon met je muziek aansturen? Dan moet je vertrouwd raken met DMX. Goed nieuws: we hebben een uitstekend artikel om je daarbij te helpen:

Wat is DMX?

Voor wie liever met eenvoudige automatische presets begint, sommige lampen hebben ingebouwde microfoons en reageren op geluid, zoals de “music mode” van de Stage TRI LED Bundle Complete. Het voordeel van deze set is dat hij meerdere armaturen bevat, en dat je ze later via DMX of met de meegeleverde voetschakelaar kunt bedienen.

Setup: software of externe controller?

Zoals we hebben gezien, kunnen veel armaturen tegenwoordig worden bediend via een afstandsbediening, voetschakelaar of ingebouwde automatische modi die het leven een stuk makkelijker maken!

Als je nauwkeurige sequenties wilt programmeren, heb je twee opties:

Hardware:

Als je genoeg ruimte hebt en praktische hands-on bediening wilt (of iemand hebt die dat voor je doet), dan is een externe controller onmisbaar.

Software:

Tegenwoordig bieden veel software-oplossingen DMX-aansturing. Het is eenvoudig: je hebt alleen een kleine DMX/USB-interface nodig om signalen van je computer om te zetten naar je lichtarmaturen.

Er zijn verschillende softwarepakketten speciaal voor DMX-aansturing, waaronder Chromateq, FreeStyler, MagicQ, QLC+ en Sunlite, dat met een eigen interface wordt geleverd.

Is het mogelijk om je verlichting vanuit je DAW aan te sturen?

Ja! Als je je verlichting rechtstreeks vanuit je DAW wilt aansturen, dan kan dat. Met een slimme setup zijn er MIDI-naar-DMX-interfaces op de markt beschikbaar. Eerlijk is eerlijk: DMX blijft het beste protocol omdat het meer flexibiliteit biedt: meerdere kanalen, eenvoudiger programmeren en nog veel meer. Maar meestal heb je daar externe bediening voor nodig. Met MIDI naar DMX maak je simpelweg een MIDI-track aan, programmeer je RGB-kanalen, sluit je de interface aan op je audio-interface, drukt op play… en alles loopt perfect synchroon met je DAW-timeline.

Essentiële accessoires voor je eerste lichtsetup

Trussen en bars om je armaturen te monteren

Veiligheid eerst:
Let op: verlichting is heel anders dan audio. Het verbruikt veel meer stroom, vooral als je geen LED-armaturen gebruikt! Hier zijn een paar veiligheidstips:

• Controleer het beschikbare vermogen van de stroomaansluiting die je gebruikt
• Sluit NOOIT een stekkerdoos aan op een andere stekkerdoos, dat is brandgevaarlijk
• Als je een kabelhaspel gebruikt, rol die volledig af, OF controleer de vermogenslimieten opgerold/afgerold. Anders… kan hij heet worden als een transformator.
• Koop degelijke verlengkabels en stekkerdozen; overspanningsbeveiliging is nog beter.

Een beginners-lichtsetup bouwen: wil je meer leren over DMX?

Bekijk ons artikel over dit onderwerp: Wat is DMX?