DJ-controllers: beginnersgids om van start te gaan

Dankzij DJ-controllers krimpt een DJ-setup tot een compact en betaalbaar formaat. Tot in de jaren 2000 bepaalde uiteindelijk ook je portemonnee wie achter de DJ-booth mocht staan, want niet iedereen kon zich de dure apparatuur en geluidsdragers veroorloven.

Met een DJ-controller plus DJ-software en streaming kan tegenwoordig bijna iedereen als DJ aan de slag, misschien jij ook.

DJ-controllers voor verschillende behoeften

Allereerst wordt onderscheid gemaakt tussen DJ-controllers die uitsluitend zijn afgestemd op één of meerdere DJ-softwarepakketten zoals Serato DJ, rekordbox DJ, Traktor, djay of VirtualDJ. We spreken dan van certificering. Voor het gebruik van deze DJ-controllers is een aangesloten laptop met de geïnstalleerde software nodig; ze werken daarmee via plug-and-play.

De software wordt dus automatisch herkend en je kunt meteen beginnen, zonder uitgebreide instellingen te hoeven doen. Betaalbare DJ-controllers werken zonder optionele upgrade naar de Pro-versie alleen met de zogenaamde Lite-versies van de DJ-software. Pas DJ-controllers boven de grens van 600 euro ontgrendelen de Pro-versies van de programma’s.

Deze modellen bieden een goede instap:

Ooit gehoord van een stand-alone-controller? Die hebben extra inputs voor externe bronnen zoals platenspelers en CDJ’s, zodat je de controller ook als mengpaneel kunt gebruiken, zoals:

Zogenaamde all-in-one-systemen ondersteunen naast een laptop met DJ-software ook multimediale muziekbeheer via USB-stick, harde schijf, SD-kaart en streaming. Met modellen zoals deze heb je voor digitaal draaien geen laptop meer nodig:

De onderdelen van een DJ-controller

Een DJ-controller bestaat in de basis uit drie gedeelten: links en rechts de decks, bestaande uit:

• Transportsectie: Met de Play/Stop-knop start en stop je songs, de Cue-knop legt de eerste beat vast en dient om de song bij het starten af te tellen voor beatmatching en mixen. Sync past de snelheid van de tracks automatisch aan.
• Pitch Control: Hiermee verander je het tempo procentueel, naar keuze met 8, 16 of 50 procent.
• Jogwheels: De draaibare wielen vormen in zekere zin de draaitafels van je decks. Ze dienen voor spoelen, aanduwen en afremmen (pitch bending genoemd), scratchen of het fijn afstellen van de fasepositie van de beats. Bij controllers die vooral turntable-minded DJ’s moeten aanspreken, draaien de jogwheels, uitgerust met een 7-inch acrylplaat en een motor, wat zorgt voor een vinylgetrouw gevoel. Voorbeelden zijn:

• Performance Pads: Deze matrix van zestien, vaak meerkleurig verlichte pads heeft meerdere modi. Het meest gebruikelijk zijn Hotcues, Loops, Loop Rolls, Beat Jumps en Samples.
• Loopsectie: Met deze dedicated unit verleng je songs voor overgangen en als effect door herhalende loops, met een handmatig ingesteld begin- en eindpunt of als Auto Loop met een vooraf ingesteld raster van 1/32 tot 32 beats.

Daar komt de mixer-unit bij die beide decks met elkaar verbindt, met:

• Linefaders: DJ-controllers hebben twee of vier kanalen, en dus twee of vier faders waarmee de kanalen in- en uitgefade worden. Ze regelen het volume van de decks en dienen voor het mixen.
• Crossfader: Als schakel tussen twee linefaders blendt hij tussen twee kanalen. Soms kan de curve in drie stappen (lineair, steil, hard) of traploos worden ingesteld om de opbouw van het ingefadede signaal aan te passen. De meeste DJ’s gebruiken de crossfader voor zogenaamd chop-mixing, om de follow-track naadloos zonder fade aan te sluiten of fragmenten van een andere track volgens een bepaald patroon in de lopende track te snijden. Scratch-DJ’s voeren met de crossfader de zogenaamde cuts uit. Hiervoor zijn een harde curve en een minimale cut-in nodig. De cut-in definieert de weg die de fader vanaf de randpositie aflegt tot het signaal bij het openen van de crossfader hoorbaar is. Duurdere controllers hebben bovendien een slijtagevrije crossfader, soms met instelbare glijweerstand en daardoor lichtlopend, zodat cuts bijzonder vlot uit de hand gaan.
• EQ-regelaars: Deze knobs filteren de bas, middentonen en hoge tonen, afhankelijk van het model, met een bepaald aantal dB omlaag of isoleren ze volledig, of ze versterken de frequenties van het betreffende bereik. Ze camoufleren soundtekorten en zorgen voor een subtielere overgang bij fades.
• Gain-regelaars: Deze voorversterker-knobs per kanaal, vaak ook Trim genoemd, compenseren volumeverschillen tussen de afzonderlijke kanalen zonder de channel-fader te gebruiken, mocht de ene track zachter zijn dan de andere.
• Effectsectie: Deze bestaat meestal uit Echo, Delay, Flanger, Reverb, Filter enz. Er wordt onderscheid gemaakt tussen zogenaamde onboard-effecten, die direct in de controller zijn ingebouwd en geen gekoppelde DJ-software vereisen, en de effecten van de software.

Deze sectie bestaat uit de aan/uit-schakelaar, soms uit iconische hendels zoals bij de Rane-modellen, de intensiteitsknop (van dry naar wet) en de instelbare beatlengte van het effect.

Sommige controllers hebben daarnaast zogenaamde Channel-FX: vier tot zes extra selecteerbare onboard-effecten zoals Filter, Flanger en Phaser, die met telkens één knob aan elk kanaal zijn toegewezen en met de effecten van de sectie gecombineerd kunnen worden.

• Browsersectie: Om niet vanaf de laptop door de library te scrollen en tracks in de decks te laden, gebruik je deze sectie, bestaande uit de Load/Back-knop en een endless rotary encoder.
• Levelmeter: Dit instrument toont het pulserende signaalniveau van het hoofdtelefoon- en mastersignaal. Als visuele referentie helpt het je het mastervolume constant te houden en het niveau van de channels op een gelijk level te brengen.
• Hoofdtelefoonsectie: Hiermee luister je tracks voor via de geactiveerde Cue-knop. Naast de volumeregelaar heeft deze meestal een Cue Mix-regelaar om het mastersignaal traploos bij het cue-signaal te mengen, en een Split-schakelaar die het master- en cue-signaal gescheiden naar de twee oorschelpen stuurt.
• Inputs: De instapmodellen bieden slechts een aansluiting voor de laptop, soms een Line-RCA-ingang en een microfoon-jackaansluiting. De eerder genoemde stand-alone-modellen onderscheiden zich door extra RCA-bussen voor phono en line, wat meer flexibiliteit biedt in de aangeleverde media. Daarnaast is er voor zogenaamd back2back-gebruik met een tweede laptop nog een extra USB-poort beschikbaar.
• Outputs: Ook bij de uitgangen beperken de goedkope modellen zich tot het noodzakelijke: twee RCA-bussen (RCA wordt ook cinch genoemd), soms nog twee extra als record-uitgang. Naarmate de controllers professioneler worden ingezet, zijn extra uitgangen nodig, zoals twee master-outs als XLR en RCA, en één voor de regelbare booth (monitorluidspreker) als 6,3 mm jack. Tegenwoordig spelen ook Bluetooth- en wifi-connectiviteit een steeds grotere rol.

DJ-controller – eerste stappen: de instellingen in de setup van de DJ-software

Voor de meeste DJ-controllers die alleen in combinatie met DJ-software werken, heb je een laptop, desktopcomputer of tablet nodig. Afhankelijk van de leeftijd en de bijbehorende processorkracht plus het werkgeheugen van je hardware pas je in de voorkeuren van de betreffende software de latency, ook wel buffer genoemd, aan. Een te kleine buffer leidt bij oudere computers tot een datastuw tussen computer en DJ-controller, hoorbaar als drop-outs. De keerzijde: een te groot ingestelde buffer, boven de vijf milliseconden, zorgt ervoor dat de software te traag reageert op de commando’s die de controller verzendt. Kijk daarom eventueel ook in de setup van je computer naar de weergaveopties, bijvoorbeeld of je de resolutie en beeldverversingssnelheid kunt verlagen. Dat ontlast eveneens RAM en CPU, zodat je de buffer weer kleiner kunt zetten.

DJ-controller: het plaatsen en aansluiten van de DJ-controller

De master-uitgang van je DJ-controller verbind je met de line-ingang van een receiver of geïntegreerde versterker, of je sluit direct op de uitgang van je console twee actieve luidsprekers aan. Let erop dat de luidsprekers niet te ver van de positie van de DJ-controller staan. Enerzijds om de oren van je buren te sparen, anderzijds om het signaal directer te horen.

Wil je het geld voor een externe geluidsinstallatie besparen en speel je bovendien ook graag onderweg op je console, dan raad ik je een DJ-controller met ingebouwd luidsprekersysteem aan:

Vergeet niet je hoofdtelefoon aan te sluiten.

De eerste stappen: muziek ordenen

Natuurlijk moet je de library van je DJ-software met muziek vullen, zodat je überhaupt met de DJ-controller kunt “spelen”. Dat doe je óf op de klassieke manier, door muziek die op je harde schijf staat in de DJ-software te laden. Of je meldt de controller aan bij het account van je favoriete streamingdienst, bijvoorbeeld Spotify, Apple Music of een van de vele alternatieven. Daarmee heb je in één klap volop muziek tot je beschikking, al blijf je wel afhankelijk van een internetverbinding. Thuis zou dat geen probleem moeten zijn.

Beperk je bij voorkeur tot een paar honderd songs, die je netjes in crates per muziekstijl ordent. Analyseer ze en plaats Hot Cues op markante punten, zoals bij de start van de beat, de break, de drop en ook bij vocals in de track.

DJ-controller: tracks laden

DJ-controllers hebben een browsersectie waarmee je, los van het laptoptoetsenbord, tussen de crates van je library kunt wisselen, in de betreffende crate kunt scrollen, tracks kunt selecteren en ze in de decks kunt laden. Persoonlijk gebruik ik deze functie echter zelden. Ik zoek songs liever via tekstinvoer in het zoekveld. Dat gaat sneller, mits je de titelnamen en de juiste spelling ervan in je hoofd hebt.

DJ-controller – eerste stappen: de eerste overgang

Voor je eerste proefrun met mixen laad je het best twee tracks met een duidelijke, eenvoudig gestructureerde beat en hetzelfde BPM-aantal op beide decks. House-tracks zijn zeer geschikt voor beginners, omdat ze met hun “four on the floor”-beat en de duidelijke nadruk op 2 en 4 een helder herkenbare structuur hebben. Bij hiphop en gebroken beats wordt het meteen lastiger. Als het tempo niet overeenkomt, druk je bij de langzamere track op de Sync-knop, zodat die het tempo van de snellere overneemt. Schuif de channel-fader van het linker deck – de meeste DJ’s beginnen altijd links met de eerste song – omhoog en let op een gematigd ingesteld masterlevel.

Start de track van het rechter deck met de Play-knop alleen via de hoofdtelefoon, met de Cue-knop op dat kanaal actief, en druk op de Cue-knop bij de eerste beat, de zogenaamde downbeat. Mocht je niet precies de eerste licht aangekondigde klap van de bassdrum hebben gepakt, draai dan voorzichtig aan het jogwheel om te corrigeren en bevestig opnieuw met de Cue-knop. Druk daarnaast op een vrije Hot Cue-knop van de performance pads om de downbeat van deze track langdurig op te slaan. De positie die onder de Cue-knop is opgeslagen, is namelijk tijdelijk.

Vervolgens tik je met de Cue-knop van het rechter deck mee in het ritme van de bassdrum van de linker track. Na vier keer “aftellen”, oftewel proeftikken op de Cue-knop, wissel je de vijfde keer naar de Play-knop om de track te starten. Bij de juiste timing liggen beide tracks nu beat op beat, dus in fase. Zo niet, dan rem je voorzichtig af of versnel je met het jogwheel om te corrigeren (pitch bending). Tot slot fade je de rechter track, die in de voorluistering even luid zou moeten zijn, langzaam in en daarna de linker track soepel uit. De eerste overgang is gelukt!

DJ-controller: overgangen verbeteren

Om je overgangen vloeiender en energieker te maken, gebruik je de volgende functies op de DJ-controller:

• Bass-EQ – Door bij de in te faden track B eerst de bas weg te draaien en tijdens de overgang de bas tussen track A en B te wisselen, klinkt de overgang zachter.
• Loops – Op deze manier kun je de overgang verlengen, maar ook door de loop in de maat te verkorten de spanning dramaturgisch opbouwen.
• Beat Jumps – Hiermee sla je maten in de track over om de overgang compacter te maken of in het algemeen een langdradige track in te korten.
• Echo – Door de track die je in de mix wilt afsluiten aan het einde van een echo te voorzien, neem je er effectvol afscheid van.

Meer blogartikelen over DJing

DJing leren in acht stappen

DJ-transitions – de vijf belangrijkste

Clubsterfte 2.0 – waarom de scene zichzelf opnieuw moet uitvinden

Mixen met stems

Jouw advies bij Thomann over DJ-equipment

Heb je vragen over DJ-equipment? Het team van Thomann staat graag voor je klaar en adviseert je vrijblijvend.

Neem contact op per e-mail, telefonisch of via chat op de website.

Neem ook gerust een kijkje op thomann.de, via deze link kom je bij de DJ-equipment.

Op de productpagina’s vind je gedetailleerde informatie over de afzonderlijke artikelen, gewoon even scrollen!

Conclusie

Wat je uit je DJ-controller haalt, hangt niet alleen af van de prijs en dus de uitrusting, maar vooral van hoe goed je hem weet in te zetten op basis van de “DJ-basisprincipes” die je toepast.

DJ-controller: Jouw feedback

Heb jij een favoriete controller of extra tips voor iedereen die met controller-DJing wil beginnen? Laat het ons weten in een reactie!

Dit is een vertaling van een artikel dat oorspronkelijk is geschreven door gastschrijver Dirk Duske voor de Duitse t.blog.