“Een compressor maakt een signaal luider!” is een uitspraak die je vaak hoort van beginners, maar dat is eigenlijk een misvatting. In werkelijkheid werkt een compressor door het inkomende signaal juist zachter te maken! Geen paniek, uiteindelijk kan alles alsnog luider klinken – zoals je zo zult ontdekken.
Compressie begrijpen: verschillende soorten compressors
Er zijn vier hoofdtypen compressors, die misschien identieke parameters hebben maar verschillende benaderingen en technologieën gebruiken om het gewenste effect te bereiken.
Het oudste type is de buiscompressor, die in de jaren 50 werd ontwikkeld voor radio-uitzendingen. Bij een buiscompressor wordt de versterking van een vacuümbuis geregeld door een variabele bias-spanning die afhangt van het inkomende signaal. Bij buizen is het proces echter niet lineair: hoe harder het signaal, hoe sterker de compressie. En natuurlijk hebben buizen ook de neiging om het geluid te kleuren. De meest legendarische compressor van dit type is ongetwijfeld de Fairchild 670. Tegenwoordig worden buiscompressors vaak gebruikt om meerdere signalen samen te “lijmen” tot een coherent geheel, zoals op bussen.
Klark Teknik
2A-KT
Heritage Audio
Tubesessor
Het meest gebruikte type compressor is de VCA-compressor. Deze compressors zijn gebaseerd op een spanningsgestuurde versterker, waarbij de mate van versterking wordt geregeld door een stuursignaal dat afhankelijk is van het ingangssignaal. Het voordeel van deze compressors is dat ze zeer nauwkeurige instellingen mogelijk maken en als neutraal klinkend worden beschouwd, wat ze erg veelzijdig maakt. De twee bekendste modellen zijn waarschijnlijk de dbx 160 en de SSL Bus Compressor.
SSL
BUS+
FET-compressors zijn de snelste compressors die er zijn. Ze werden ontwikkeld als opvolgers van buiscompressors en gebruiken field-effect transistors om de eigenschappen van buizen na te bootsen, maar dan zonder de nadelen zoals hoge spanningen, overmatige hitte en een korte levensduur. Dit werkte, maar ze hebben ook de neiging het geluid behoorlijk te kleuren. En ze zijn snel: de legendarische Urei 1176 behaalt attack-waarden van een ongelooflijke 20 µs – dat zijn microseconden, ofwel miljoensten van een seconde! Perfect om snelle transiënten vast te leggen.
Klark Teknik
76-KT
Warm Audio
WA76-A2
Tot slot zijn er de optische of opto-compressors. Die gebruiken een lichtbron waarvan de helderheid verandert afhankelijk van het volume van het inkomende signaal. Een fototransistor registreert vervolgens de hoeveelheid licht en regelt daarmee de weerstand. Meer licht leidt tot minder weerstand, wat op zijn beurt de compressie verhoogt. Opto-compressors worden vaak gebruikt voor signalen die een bredere dynamiek vereisen, zoals zang of bas. Het bekendste voorbeeld is de Teletronix LA-2A.
ART
Pro VLA II
Compressie begrijpen: wanneer gebruik je een compressor
Kort gezegd gebruik je een compressor wanneer de dynamiek van een signaal te groot is. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn bij zang, als het nummer uit luide en zachte delen bestaat of wanneer de zanger niet altijd met een consistente luidheid zingt. Compressie kan er dan voor zorgen dat de stem beter door de mix snijdt en overeind blijft tegenover de rest van de band. Drums zijn ook een goed voorbeeld: wanneer individuele slagen te veel opvallen en “getemd” moeten worden. Een meesterlijk gespeelde viool op een soloconcert heeft daarentegen meestal geen compressie nodig, want een breed dynamisch bereik is in dat geval juist gewenst.
Een andere toepassing is het spreekwoordelijke “lijmen” van signalen die afzonderlijk zijn opgenomen maar als een eenheid moeten klinken. Dat doe je door deze signalen naar een bus te routen in de mixer of DAW en ze als geheel te comprimeren. Plotseling klinken ze alsof ze altijd al bij elkaar hoorden. Overigens werkt deze techniek ook uitstekend bij software-instrumenten.
Een compressor wordt ook vaak gebruikt op de hoofd-stereo-mix om de luidheid subtiel te verhogen en alle signalen met elkaar te verbinden. Tot slot kun je een limiterinstelling gebruiken om pieken in het niveau op te vangen en clipping te voorkomen.
Behringer
MDX2600 V2
Compressie begrijpen: hoe werkt een compressor
Laten we nu eens kijken naar de bedieningselementen van een compressor. Allereerst: je zult niet al deze instellingen terugvinden op elk type compressor. Maar we lopen ze allemaal door, zodat je weet welke knop wat doet en wat er gebeurt als je aan een draaiknop draait.
Een compressor ontvangt eerst een ingangssignaal. Meestal kun je het niveau daarvan regelen met een ingangversterker, vaak aangeduid als Input Gain. De volgende instelling bepaalt bij welk signaalniveau de compressor in werking treedt: de threshold, waarvan de waarde in dB wordt opgegeven. Compressie vindt alleen plaats wanneer het ingangssignaal dit niveau overschrijdt. Signalen die zachter zijn dan de threshold worden niet verwerkt.
De mate van compressie wordt aangegeven als een verhouding. Een ratio van 1:1 resulteert – je raadt het al – in helemaal geen compressie. Toch kan zo’n instelling nuttig zijn, bijvoorbeeld als je de compressor puur gebruikt vanwege zijn klankkleurende eigenschappen. Bij een waarde van 2:1 wordt een signaal dat vóór compressie 2 dB boven de threshold lag, daarna nog maar 1 dB luider. Bij een waarde van 8:1 wordt het signaal met een factor 8 verzwakt, enzovoort. Een compressor met een factor van 10 of meer wordt beschouwd als een limiter. Opgevallen? Alles wat de compressor tot nu toe heeft gedaan, is bepaalde delen van het signaal zachter maken – dus verzwakken.
Behringer
369-KT
Laten we doorgaan met twee waarden die bepalen hoe snel een compressor in actie komt. Attack bepaalt hoe snel de ingestelde compressieverhouding wordt bereikt vanaf het moment dat de threshold wordt overschreden. Release daarentegen bepaalt hoe snel (of langzaam) de compressie weer stopt zodra het niveau onder de threshold zakt.
Sommige compressors bieden ook de mogelijkheid om te bepalen hoe abrupt of geleidelijk de compressor ingrijpt wanneer de threshold wordt bereikt. Dit wordt de knee genoemd. Een “hard knee”-instelling zorgt voor een scherpe knik in de volumecurve bij het threshold-punt, terwijl een “soft knee” zorgt voor een geleidelijkere compressie die zacht begint en intenser wordt naarmate het niveau toeneemt.
Compressie begrijpen: toch luider
Tot nu toe heeft de compressor de luide pieken verzwakt, terwijl de stillere delen van het signaal onaangetast zijn gebleven. Als je nu het volledige signaal versterkt met de uitgangsversterker, vaak aangeduid als makeup gain, neemt de algehele luidheid toe, omdat het verschil tussen de pieken en de zachtere delen nu kleiner is. Missie geslaagd!
Compressie begrijpen: hoe stel je een compressor in
Sommige tutorials raden standaardwaarden aan voor bepaalde compressietaken of ingangssignalen. Maar zodra je je realiseert dat input gain en threshold direct op elkaar inwerken, kom je al snel tot de conclusie dat zulke informatie weinig nut heeft. Het is onmogelijk om specifieke instellingen aan te bevelen, want het aanbod van te verwerken signalen is enorm breed en elk ingangssignaal is anders. Experimenteren terwijl je goed luistert is daarom de beste aanpak bij compressie. En het mooie aan compressors is: je hoort heel duidelijk wat er gebeurt als je aan een knop draait. Zeker nu je weet wat de verschillende instellingen doen.
We hopen dat je met deze kennis over hoe verschillende soorten compressors werken en wat de verschillende knoppen en instellingen doen, snel en moeiteloos het gewenste resultaat bereikt!
Compressie begrijpen: jouw feedback
Heb je vragen of ideeën over werken met compressors? Laat een reactie achter, we horen graag van je!
Dit artikel is een bewerking van een stuk oorspronkelijk geschreven door Lars Lehmann, die wordt vermeld als auteur van het originele Duitse t.blog-artikel.
Reacties 0
Nog geen reacties.