Zou je bij een marathon gewoon je schoenen aandoen en gaan rennen? Of in de sportschool direct gewichtheffen? Als je topfit bent of een uitzonderlijke dag hebt qua gevoel, kan dat best eens lukken, maar als principe zonder warming‑up beginnen is geen goed idee. Wat wel ter discussie staat en waar verschillende zienswijzen over zijn, is hoe een goede vocal warm‑up eruit kan zien.
Waar draait het om bij een vocal warm‑up?
Het gaat erom dat je voldoende tijd neemt om je instrument, oftewel je eigen lichaam, eens goed te onderzoeken, je dagsituatie te voelen en af te stemmen. Daarbij spelen zowel je mentale, fysieke als je vocale gesteldheid een rol. Is deze driehoek van geest, stem en lichaam soepel en in balans ten opzichte van wat je daarna wil doen, dan kun je eraan beginnen. Om die balans te vinden zijn inzingoefeningen, stretchen en misschien zelfs meditatie nuttige hulpmiddelen.
Ik plan voor een optreden zo’n 60 minuten voor mijn vocal warm‑up in. Die zing ik natuurlijk niet de hele tijd door. Maar dat uur is voor mij alleen. Zodat ik genoeg tijd heb om mijn focus te vinden, mijn lichaam op te warmen, mijn geest te kalmeren en mijn stem in al haar facetten door te lopen. Ik werk daarbij zoals een piloot in de cockpit van haar vliegtuig.
Hoe is mijn contact met de vloer? Hoe open is mijn stem? Kunnen de tonen door mijn hele lichaam stromen? Hoe is mijn lage register? Hoe mijn hoge? Kan ik luid roepen? Werkt mijn kopstem? Hoe zijn de overgangen tussen de registers? En al de klanken die jij verder nodig hebt.
Elke zang‑oefening waarmee ik één van de bovengenoemde aspecten check, doe ik zo vaak tot ik tevreden ben met het resultaat, en nog één keer extra om zeker te zijn dat het geen toeval was. Op sommige dagen duurt dat langer, op andere lukt het meteen en ga ik al na twee herhalingen verder.
Voor een gewone repetitie kun je de inzingochtend natuurlijk flink inkorten. 10 tot 20 minuten, zoals bij mobility‑training in de sport, zouden ruim voldoende moeten zijn.
Casio
SA-51
Wanneer warm ik me op?
Je kunt het natuurlijk direct voor het zingen doen. Bij concerten is er in de zaal vaak zoveel gedoe en onrust, dat ik de gewoonte heb ontwikkeld om al opgewarmd de deur uit te gaan. Thuis heb ik meer rust en ruimte om mezelf te checken en af te stemmen, zonder dat iets of iemand stoort. Als bijkomend voordeel ga ik dan al warm naar de soundcheck.
Hoe lang houdt het warm‑up effect?
Als je je stem eenmaal hebt opgewarmd, blijft die in principe de hele dag werken. Voor de repetitie of het optreden kun je je middenrif, je stemsteun en verschillende klanken nog even kort checken, om ze aanwezig te houden. Meer is echt niet nodig. Zachte NG’s (zie hieronder) of gesummerde MM’s zijn altijd mogelijk.
K&M
10810 Black
Tips voor zangers: Vijf zang‑oefeningen die altijd werken
Hier komen vijf van mijn persoonlijke favoriete warm‑up oefeningen ter inspiratie.
NG
Zeg „Vangen” en blijf plakken op het NG. Dat is het punt waarop je achterste tong de overgang raakt van het harde naar het zachte gehemelte. Maak op het NG een hele zachte, heldere toon in een aangename ligging. Laat die toon, met geopende mond, naar beneden en omhoog glijden, door het punt waar je tong het gehemelte raakt. Zó zacht en soepel mogelijk. Hoe beter de oefening gaat, hoe hoger je je kunt wagen. Belangrijk is dat je geen druk op je stem zet. Het draait om de fijne frequenties van je stem, zodat hij daarna kan glanzen.
Deze oefening is ook heel geschikt voor een warm‑down na het concert, om je stem weer te kalmeren.
Hey roepen
Roep een HEY de verte in en voel hoe de energie door je lichaam stroomt. Probeer verschillende intensiteiten en emoties. Houd het HEY niet vast. Stuur het ver weg van je vandaan.
Scherp Z
Met deze oefening kun je je middenrif activeren en grip krijgen op je ademsteun. Deze oefening is geluidloos.
A) Maak drie korte, scherpe, losse Z-klanken – Z – Z – Z, alsof je met je adem veertjes uit de lucht wegschopt.
B) Verleng de Zzzzz – Zzzzz – Zzzzz. Jij bent een spuitbus, je mond is heel fijn afgesteld, en je trekt drie korte lijnen in de lucht zonder opnieuw adem te halen.
C) Maak de lijnen nog langer.
D) Trek één lange, constante lijn.
Zuchten
Zucht met een open mond en laat het geluid op een stemhebbende A van helemaal boven naar beneden door alle registers glijden. Overgangen en breuken tussen registers zijn helemaal oké. Het gaat om de flow, het soepele bewegen door de lagen – omhoog en omlaag.
Met je hele lichaam zingen
Neem een lied dat lekker zingt, sluit je ogen en laat het lied tijdens het zingen door je hele lichaam stromen. Als je hulp nodig hebt, stel je dan voor dat de klanken jouw lievelingskleur hebben. Kun je in je benen zingen? In je armen? Je hoofd? Je buik? Overal? Of zijn er ‘donkere plekken’ op je lichaamskaart waar je niks voelt? Probeer dan te bewegen op een manier die contact maakt met die plekken. Je handen erop leggen helpt vaak ook. Of leun met je rug tegen een muur. Wees creatief.
AER
Compact 60 IV BK
Sidefacts Vocal Warm-up
Je hoeft je niet op repetitie- of concertvolume in te zingen. Hooguit zing je aan het eind van de warming-up één passage voluit aan, als je hoofd dat nodig heeft.
Je bepaalt zelf of je inzingoefeningen vrij zijn of dat je liever klassieke oefeningen doet waarbij je toon voor toon op- of afbouwt. Na verloop van tijd leer je welke oefeningen belangrijk zijn voor jouw stem en welke je kunt laten. Er is niet één universeel, zaligmakend vocal warm-up recept.
Een goede fysieke conditie is onmisbaar – zeker bij extreme zang – om je stem te beschermen en te ondersteunen. Want: zingen is spierherinnering (muscle memory), en je spieren én je uithoudingsvermogen moeten onderhouden worden zodat je lichaam je stem optimaal kan dragen tijdens het zingen.
Vocal warm-up: jouw ervaringen!
Wat zijn jouw ervaringen met het opwarmen van je stem? Laat het ons weten in de comments!
Reacties 0
Nog geen reacties.