Het was een kleurrijke, flashy en tegenstrijdige tijd. En niemand maakte zich er druk om. Misschien was het wel het meest zorgeloze tijdperk dat we ooit hebben meegemaakt, dankzij de ‘leven en laten leven’-mentaliteit.
☎️ Oké, er was de oliecrisis met de zondagse rijverboden, waardoor je in 1973 voor het eerst op zondag met je Bonanzafiets of rolschaatsen over de snelweg kon. Maar dat was ook cool.
En dat gold net zo goed voor de muziek en instrumenten van die tijd – het was simpelweg een geweldige tijd om te leven. 🎸
Niet alles was beter, maar veel was anders
Cd-spelers bestonden nog niet, laat staan streaming en digitale opslagmedia zoals USB-sticks. Muziek kwam op vinylplaten en cassettes, en wanneer de tape weer eens vastzat in de speler, pakte je gewoon een potlood, stak dat in het ronddraaiende mechanisme en draaide je de tape weer netjes op.
Zeker niet alles was vroeger beter – integendeel – maar veel was wel anders. Muzikaal gezien was de diversiteit aan naast elkaar bestaande genres ronduit verbluffend.
De jaren 70 begonnen met een identiteitscrisis
Het decennium begon met een grote schok: het uiteenvallen van The Beatles. Een goede tien jaar nadat ze voor het eerst het podium betraden, was de band in 1970 geschiedenis. Tot dan toe hadden zij het wereldbeeld van jongeren gevormd. Plots ontstond er een gapend gat dat velen niet wisten te vullen. Zonder waarschuwing stonden ze er zonder rolmodel voor. Maar The Rolling Stones namen het stokje over, en er zouden er nog veel volgen.
De vroege jaren 70: glamrock met flamboyante outfits en plateauzolen
Het hippietijdperk liep langzaam ten einde en de muziekwereld werd in de jaren 70 letterlijk op zijn kop gezet. Voor sommigen was deze verschuiving al rond 1968 begonnen, met het ontstaan van een grote verscheidenheid aan stijlen. Glamrock kende een enorme bloeiperiode met Britse bands als The Sweet, Slade, Mud en talloze andere artiesten zoals David Bowie, T. Rex en Kiss.
Halverwege het decennium ontstonden de eerste punkbands
Halverwege de jaren 70 kondigde zich de punkgolf aan. Ontstaan in het Verenigd Koninkrijk en de VS, werd deze populair gemaakt door bands als de Ramones – beschouwd als de uitvinders van punk – en vestigde hij zich niet alleen als muziekgenre, maar ook als subcultuur. Typische kenmerken waren provocerend gedrag en een rebelse, non-conformistische houding.
In werkelijkheid waren punks (meestal) heel vriendelijke mensen. Ze lieten dat alleen niet merken en wilden zich al helemaal niet houden aan verouderde conventies. Muzikaal ging het niet om kwaliteit – integendeel: amateurisme en pure rebellie waren aan de orde van de dag.
Elektronische muziek als vrijwel gelijktijdige tegenpool
Rond dezelfde tijd zag elektronische popmuziek het levenslicht. De eerste bands begonnen te experimenteren met de toen nog nieuwe synthesizers en drummachines, die uiteraard analoog waren. Aanvankelijk nauwelijks opgemerkt door het grote publiek, groeide de Duitse elektroband Kraftwerk uit tot wereldfaam en werd zij de pionier van deze scene. In zekere zin gingen zij rechtstreeks vanuit de inmiddels legendarische Kling-Klang Studios de wijde wereld van voortstuwende beats in.
Toen disco het overnam 🪩
In tegenstelling tot de vage herinneringen van sommigen werden de late jaren 70 niet langer gedomineerd door rock of punk. In plaats daarvan brak het disco-tijdperk aan en stroomden mensen massaal naar de clubs op zoek naar elegantie en lichtheid. Bands als Earth, Wind & Fire, ABBA, de Bee Gees en Boney M., onder leiding van de Duitse producer Frank Farian, hadden de hitlijsten overgenomen.
In plaats van protestsongs richtten zij zich op dansbare feestnummers – een trend die ook in de teksten terug te horen was. Plotseling wilde zelfs de onhandigste jongen de ‘lumberjack’ kunnen dansen.
Innovaties in gear
Nadat gitaristen in de voorgaande decennia uitsluitend hadden vertrouwd op volledig buizenversterkers, verschenen in de jaren 70 de eerste transistorversterkers op de markt. Een voorbeeld daarvan was de Roland Jazz Chorus uit 1975 – kortweg ook wel de Roland JC-120 genoemd. Destijds kon hij niet tippen aan de klankeigenschappen van buizenoversturing, waardoor hij lange tijd werd beschouwd als een goedkope instapversterker.
Toch werd de Roland JC-120 juist een enorm succes dankzij zijn cleane sound en uitstekende chorus. En hij werd zeker niet alleen gebruikt door dansmuzikanten uit die tijd, maar ook door rockgitaristen als Joe Perry (Aerosmith), Andy Summers (The Police) en Metallica’s James Hetfield. De comboversterker, die je zowel voor gitaar als keyboard kunt gebruiken, is vandaag de dag nog steeds verkrijgbaar in een geüpdatete versie.
Roland
JC-120
De eerste Ibanez Tube Screamer zag het licht in 1979. Het oorspronkelijke TS808-model legde de basis voor wat waarschijnlijk nog altijd de bekendste overdrivepedaal op de markt is.
Zijn unique selling point is de warme, volle klank, en met de tone-controls kun je eindeloos variëren: van vette leads met veel sustain tot stijlvolle vintage sounds, afhankelijk van de versterker.
Ook vandaag de dag wordt hij nog gespeeld door artiesten als Joe Bonamassa, Andy Timmons en John Mayer. Overigens is het niet alleen het bestverkochte pedaal, maar ook het meest gekopieerde.
Ibanez
TS808
En toen kwamen de synths. In het begin werden ze óf experimenteel ingezet óf – in een rockcontext – naast orgel en elektrische piano, totdat de eerder genoemde band Kraftwerk er een compleet nieuwe stijl omheen bouwde. Voorop liep de eerste Minimoog, die in 1970 werd uitgebracht en de synthetische revolutie in gang zette.
Maar ook de polyfone Sequential Circuits Prophet-5 uit 1978 en de iconische Yamaha CS-80 – een ultrazwaar beest van 100 kg – zijn vandaag de dag al lang gevestigde legendes. Zelfs de eerste sampler, de Fairlight CMI, verscheen al in 1979 – en zou later de popmuziek van de jaren 80 mede vormgeven.
Moog
Minimoog Model D 2022
Voelt de sound van de jaren 70 ‘levendiger’?
De productietools van vandaag zijn sneller, maar ook complexer dan ooit. Zie het als een moderne auto met tientallen functies – alleen wordt er, om kosten te besparen, beknibbeld op materialen. In de jaren 70 en 80 werd er robuuster en duurzamer gebouwd – “vroeger ging alles eindeloos mee”, hoor je vaak.
Hetzelfde geldt voor muziek: studiowerk was vroeger kostbaar en schaars. Vandaag worden er elke dag duizenden nieuwe nummers op streamingplatforms gepubliceerd. We leven in een tijdperk van kwantiteit, en velen verlangen naar de vermeende kwaliteit van vervlogen tijden. Tel daar de vintage-trend bij op:
Oude microfoons, buizengear en analoge mengtafels zijn nu gewilde verzamelobjecten – vaak tegen astronomische prijzen. Een voorbeeld is de Neumann U67, een legendarische studiomicrofoon, die tegenwoordig als reissue voor enkele duizenden euro’s wordt verkocht – nog altijd aanzienlijk goedkoper dan een origineel uit de jaren 60.
Neumann
U67 Set
En muzikaal? Hier zijn 15 vette songs uit de jaren 70
Een lijst met 15 vette songs uit de jaren 70 kan alleen maar onvolledig zijn. Het waren er duizenden, elk met hun eigen unieke kwaliteiten – en natuurlijk blijft het altijd een kwestie van criteria: persoonlijke smaak, de herinneringen die je eraan koppelt, of misschien verkoopcijfers en chartposities? Hoe dan ook: hier zijn 15 geschiedenis-schrijfende nummers uit de bruisende jaren 70, van rock tot pop, disco en elektro:
- “Stairway to Heaven” – Led Zeppelin (1971) – de mooiste rockballad van de jaren 70
- “Imagine” – John Lennon (1971) – een visionaire hit die nog steeds relevant is
- “Blockbuster!” – The Sweet (1973) – snoeiharde glamrock
- “Sugar Baby Love” – The Rubettes (1974) – bubblegum-pop voor de dansvloer
- “Autobahn” – Kraftwerk (1974) – een innovatief startschot
- “Ballroom Blitz” – The Sweet (1974) – met sirenes en donder
- “No Woman, No Cry” – Bob Marley (1975) – van de koning van de reggae
- “Bohemian Rhapsody” – Queen (1975) – een ongelooflijke rockopera
- “Dancing Queen” – ABBA (1976) – voor velen het perfecte popnummer
- “Hotel California” The Eagles (1976) – perfectie in instrument en stem
- “Stayin’ Alive” – The Bee Gees (1977) – dansbare hit met falsettozang
- “Mull of Kintyre” – Wings (1977) – Paul McCartney’s bestverkochte song
- “Heart of Glass” – Blondie (1978) – een verrassende switch van punk naar disco
- “Highway to Hell” – AC/DC (1979) – de internationale doorbraak
- “London Calling” – The Clash (1979) – een mijlpaal in de punkrock
Er gebeurde dus ontzettend veel in de jaren 70: een extreem divers decennium. De muzikale en klankmatige variatie was enorm. Nieuwe instrumenten en nieuwe gear zagen het licht en voedden de creativiteit van muzikanten. Misschien moesten The Beatles wel uit elkaar gaan om ruimte te maken voor een nieuw decennium dat vandaag de dag nog steeds schittert dankzij geweldige muziek.
De jaren 70: muziek, sound & stijl – jouw feedback
Wat vertelden je ouders of grootouders je over de jaren 70? Of heb je die tijd misschien zelf meegemaakt? Laat het ons weten! We kijken uit naar jullie reacties.
Reacties 0
Nog geen reacties.